Een koek op de arm binden

Het is 1948 en de politionele acties zijn in volle gang. Ook in Semarang zijn veel militairen gelegerd. Rond Semarang is het nogal onrustig. Soekarno komt uit een streek ten zuiden van Semarang en heeft veel aanhangers in Semarang.

Het huis van mij ouders gaat functioneren als een soort militair tehuis.
Mijn moeder had in Nederland nog vier jongere zussen en natuurlijk foto’s van die zussen. Van het een komt het ander en twee van die militairen zijn dan later ook mijn ooms geworden.

Mijn moeder viert haar tweeëndertigste verjaardag. Een van die twee nieuwe ooms , die op haar verjaardag is, bindt een koek op mijn moeders arm.
Ik ben daar absoluut niet mee eens, die koek moet er af. Het gebeurt niet en ik moet er me bij neerleggen.

Later heb ik gevraagd waarom dit gebeurde en welke betekenis dit had. Het enige wat mijn ouders konden vertellen dat dit een oud gebruik was. Het is de enige keer dat dit gebeurt is. Het zal wel een gevoel van Nederlands te zijn wat hen hiertoe gebracht heeft.

Ik heb het gebruik gegoogled en het volgende gevonden: Voor eentonigheid en kleurloosheid wordt het gezinsleven behoed door het familiefeest. Oorspronkelijk en in de allereerste plaats was dit het naam- of patroonfeest van de ouders, later in Noord-Nederland door de verjaardagen vervangen; dan ook het naamfeest en de verjaardagen der kinderen. Nu doet de mei weer dienst, en steekt men een groene twijg, later een ruiker, in een koek, dien men de(n) feestvierende vereert; vandaar de uitdrukking: ‘iemand besteken’. Zoo noemde men het eertijds nog ‘een meisje besteken’, wanneer men ring of klopper van haar huisdeur met groen versierde. [p. 306] Op den vooravond van het patroonfeest worden plechtig de geschenken aangeboden onder het zingen van: Van avond is ’t den avond En morgen is ’t den dag, Dat men Sint-N. besteken mag. Vandaar, dat in Midden- en Zuid-Limburg de term mei de benaming is van het geschenk op den vooravond, en van het naamfeest zelf. De viering van den verjaardag mist doorgaans alle kleur. Maar plaatselijk is het besteken veranderd in het bestrikken der jarige kinderen, d.i. ‘kinderen op hun verjaardag een stuk koek enz. met linten op den arm vastbinden’ (Molema, Wörterb. d. Groningschen Mundart, bl. 32). Maar oorspronkelijk kwamen er groen en kransen bij te pas, zooals blijkt uit een door Waling Dijkstra aangehaald versje: Ik kom u versieren Met kransen en laurieren; Ik bind u met hemelsch lof; enz. (Jos. Schrijnen Nederlandsche volkskunde

Kleinere Schriften
II, 173 en Blumschein, 223 denken aan de vroegere gewoonte van elkaar geschenken of eenig voorwerp van waarde op de mouw te binden, zooals kinderen nog op hun verjaardag een koek op den arm vastgebonden dragen (zie W. Dijkstra, Uit Friesland’s Volksleven I, 223-225), en vandaar: iemand aangenaam zijn, vleien, beetnemen, iets wijsmaken. Liever zou ik uitgaan van de beteekenis: iets aan iemand’s mouw vastspelden, iets aan hem vasthechten, hem doen aannemen, doen gelooven; vgl. iemand iets aansmeren (no. 18); het lat. imponere; fr. en imposer à qqn; un imposteur; eng. to impose upon a p. F.A. Stoett, Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen

Ik ben benieuwd of iemand dit gebruik kent en er nog wat meer over kan vertellen.

9 gedachtes over “Een koek op de arm binden

  1. Leuk verhaal! Mijn schoonouders kwamen met ermee en kenden de oorsprong ook niet. Zij vertelden dat het alleen werd gebruikt bij de eerste verjaardag.
    -Mike

  2. Vandaag hoorde ik op de radio van dit gebruik. Ik was nog benieuwd, vandaar even gegoogeld en kwam op je verhaal. Leuk om te lezen hoor, Grappig dat gebruik.!!

    • In onze familie is het de gewoonte dat we de jarige op de vooravond van zijn verjaardag “besteken” dwz hem of haar het verjaardagsgeschenk overhandigen met de tekst : vanavond ist uwen avond en morgen ist uwen dag , ik ben blij da k u besteken mag “

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s